Cao sằng là một thứ bánh nghe thôi đã thấy lạ lẫm và khó hình dung với những người chưa biết. Theo tiếng đồng bào dân tộc, cao nghĩa là bánh, sằng nghĩa là tầng, cao sằng hiểu đơn giản nó là bánh nhiều tầng xếp lên nhau.

Thứ quà sáng bình dị

Có lẽ, trong tất cả các món ngon ở xứ Lạng, bánh cao sằng được xếp vào một trong những món ăn ngon bình dân nhất bởi nó được làm từ những nguyên liệu rất đỗi thân quen, hơn nữa nó có giá thành rất rẻ, ai cũng có thể ăn được. Cao sằng thường là món ăn sáng rất thích hợp trong tiết trời đông se lạnh, bên cạnh phở tíu hay bánh cuốn nóng khá được ưa chuộng của người dân ở nơi đây. Một loại bánh làm từ bột gạo và ăn nóng với hương vị thơm bùi, đậm đà.

Ghét nhau ăn bánh cao sằng - Hình 1

Một bát bánh cao sằng, người bán sẽ cắt từ 2 đến 3 miếng hình vuông hay hình chữ nhật to hơn chiếc bao diêm cho vào bát, mặt trên cùng được phết một lớp nhân thịt, rắc chút rau mùi thơm, thêm lạc rang và chan nước dùng nóng hổi, thế là đã có một bữa sáng ấm bụng. Bánh cao sằng mềm dễ ăn, cộng thêm vị béo ngậy của lớp nhân thịt và sự hòa quyện của nước dấm chua ngọt, nó sẽ giúp cân bằng vị ngon nhưng không quá ngậy của bánh. Bánh cao sằng mềm, dễ ăn nên từ t.rẻ e.m đến người lớn t.uổi đều có thể ăn được. Chỉ cần trên dưới 10 nghìn đồng đã có thể có một suất bánh ấm bụng. Không chỉ là thứ quà sáng thân thuộc, cao sằng còn được người dân Lạng Sơn coi như món quà chiều. Nếu có dịp vòng quanh thành phố vùng biên ải này vào lúc chiều tà, nếu bạn nhỡ bữa trưa thì cao sằng sẽ là lựa chọn thay thế hấp dẫn.

Ở xứ Lạng, người ta hay truyền miệng một câu như thế này: “Nếu ghét thì nấu cho nhau ăn bánh cao sằng. Còn nếu cực ghét thì mời nhau cùng ăn”. Thoạt nghe cứ ngỡ đây là món bánh khó ăn, chỉ mời những người mình ghét. Tuy vậy những câu truyền miệng lại thể hiện sự hóm hỉnh, dí dỏm mang ý nghĩa ngược lại, người xứ Lạng mời nhau ăn bánh cao sằng là để thể hiện sự ấm áp của tình thân.

Video đang HOT

Không ai biết món bánh cao sằng có từ bao giờ. Người thì nói nó chịu ảnh hưởng từ món bánh bột hấp của người Vân Nam (Trung Quốc), người lại cho rằng nó như bánh đúc của người đồng bằng Bắc bộ. Nhìn hình thức thì có vẻ nó hơi giống cả 2 loại bánh trên, nhưng cách ăn và cả hương vị của cao sằng đều hoàn toàn khác, nó vẫn chứa đựng nét tinh tế riêng. Ở xứ Lạng, người ta hay truyền miệng một câu như thế này: “Nếu ghét thì nấu cho nhau ăn bánh cao sằng. Còn nếu cực ghét thì mời nhau cùng ăn”. Thoạt nghe cứ ngỡ đây là món bánh khó ăn, chỉ mời những người mình ghét. Tuy vậy những câu truyền miệng lại thể hiện sự hóm hỉnh, dí dỏm mang ý nghĩa ngược lại, người xứ Lạng mời nhau ăn bánh cao sằng là để thể hiện sự ấm áp của tình thân.

Ghét nhau ăn bánh cao sằng - Hình 2

Tưởng dễ mà khó

Ngày nay, muốn ăn món bánh này thì chỉ ra hàng quán mới có, rất ít gia đình còn tự làm. Khi xưa, những người phụ nữ Nùng, Tày thường làm món ăn này vào dịp sau Tết, khi mọi người đã quá ngán với thịt thà, cỗ bàn. Các bà, các mẹ đem gạo ra xay thành bột, sau đó đổ thành từng lớp mỏng rồi hấp chín, kế đó họ đổ tiếp lớp thứ hai phủ lên trên, cứ thể cho đến khi đạt đủ số lớp bột mong muốn. Khi lớp bột bánh đã chín hết, người ta sẽ cắt thành từng miếng để lộ từng lớp bột trắng và trong xếp chồng lên nhau rất đẹp mắt. Những tưởng làm chiếc bánh chỉ đơn giản có vậy, nhưng thực tế khâu chế biến lại rất cầu kỳ và đòi hỏi sự tinh tế.

Ghét nhau ăn bánh cao sằng - Hình 3

Công đoạn làm bánh cao sằng được chia ra làm 3 phần tách biệt. Đó là làm bột, làm nhân và pha nước dấm để chan bánh. Bột bánh được làm bằng gạo tẻ mới, thường phải là gạo thơm thì mới ra được những chiếc bánh mềm, mịn, bóng mượt. Đem gạo ngâm qua đêm rồi vo sạch trước khi nghiền thành bột. Các bà, các mẹ cầu kỳ thường nghiền bột trên những chiếc cối đá để có thứ bột sánh mịn đạt chuẩn. Ngày nay thì hiện đại hơn, người ta dùng cối xay công nghiệp để giúp giảm bớt công đoạn. Bột xay xong sẽ lọc qua một lần nữa để cho ra thứ bột mịn nhất. Trước khi đem đi hấp, bột sẽ được làm chín một phần nhỏ rồi trộn lẫn vào bột sống nhằm tạo độ dẻo. Khuôn hấp bánh là những chiếc khuôn nhôm hình tròn được chế riêng. Đem thả khuôn vào nồi hấp, đổ lớp bột độ nửa đốt ngón tay rồi tiến hành hấp bánh. Khi bánh chín sẽ tiếp tục đổ thêm lớp thứ hai, thứ ba, cứ thế xếp tầng đến độ dày vừa ý là được. Khi bánh chín thì phết một lớp nhân bánh nâu óng lên trên cùng.

Ghét nhau ăn bánh cao sằng - Hình 4

Không như những loại bánh khác, nhân bánh cao sằng không ở bên trong mà lại bao bọc ở lớp trên cùng. Nhân được làm từ thịt nạc vai xay lẫn một chút mỡ để có độ ngậy, đem chưng với hành khô băm nhỏ và xì dầu cho đến khi lớp thịt mềm, hơi sánh. Khi lớp cuối cùng của bánh chín thì cắt ra và chế biến như đã nói ở phần đầu. Nước dùng để chan bánh được gọi là nước dấm, nhưng thực chất nó được ninh từ xương lợn, chỉ bỏ thêm chút dấm chua dịu nhẹ. Người ăn cay có thể thêm chút tương ớt mắc mật thơm thơm cho đưa vị. Nhìn đĩa bánh cao sằng có thể thấy sự hấp dẫn như bức tranh đủ màu sắc, len lỏi vào đó những vệt khói từ nước dùng nóng bốc lên. Ăn một miếng bánh thơm ngậy, nóng hổi, mềm mịn… cũng đủ ấm lòng người thưởng thức.

Đặc sản lạ chỉ có ở Lạng Sơn, xưa ghét nhau thì mới ăn món này

Món bánh đặc biệt này là sự kết hợp giữa ẩm thực Việt Nam và Trung Quốc. Nếu đã có dịp du lịch xứ Lạng thì hẳn bạn sẽ biết đến tiếng tăm của bánh cao sằng. Loại bánh này từng vô cùng nổi tiếng, được người Trung Quốc ưa chuộng. Bánh cao sằng cũng có nhiều ở các vùng có nhiều người dân tộc Nùng sinh sống.

Đặc sản lạ chỉ có ở Lạng Sơn, xưa ghét nhau thì mới ăn món này - Hình 1

Món bánh cao sằng này cũng có một câu chuyện được truyền tai nhau. Nếu mà ghét nhau thì cứ nấu cho nhau cao sằng mà ăn, nếu cực ghét nhau thì hãy mời nhau ăn cao sằng. Cũng có lẽ vì như vậy nên hiện nay món ăn này không còn nhiều người làm. Nhưng cho dù thế nào chăng nữa thì đây cũng là một món ăn thú vị và hấp dẫn, mang đầy đủ tinh hoa của sự kết hợp giữa ẩm thực Trung Hoa và ẩm thực Việt Nam.

Đặc sản lạ chỉ có ở Lạng Sơn, xưa ghét nhau thì mới ăn món này - Hình 2

Nguyên liệu chính để làm bánh cao sằng là gạo tẻ. Vì thế phải chọn được gạo thật ngon, trắng ngần, thơm mới, khi nấu cơm vừa dẻo vừa thơm thì làm bánh mới ngon và mượt mà. Phần nhân bánh được làm bằng thịt lợn băm nhỏ cùng hành khô.

Món ăn này vô cùng dân dã với nguyên liệu đơn giản, và cách làm cũng hết sức giản đơn. Trước tiên đem gạo tẻ hạt chắc đều đi ngâm vào nước. Khi ngâm lưu ý cho thêm một ít gạo nếp vào để tạo độ kết dính của bánh. Gạo đem ngâm nước xong rồi thì sát thành bột mịn, cho thêm ít bột lọc để tạo độ trong cho miếng bánh. Tiếp đó cho ít nước vào rồi nhào bột sao cho thật nhuyễn, nhưng không được để bột quá nhão.

Sau đó, bột được đổ vào khuôn, dàn đều cho mỏng rồi hấp cách thủy. Khi bánh gần chín, người ta sẽ rưới thêm nước cốt thịt kho nước dừa đặc lên trên để tạo cho bánh hương vị béo ngậy. Cuối cùng, thành phẩm sẽ là phần bánh có màu mật ong trong suốt, mềm mềm, dẻo dẻo nhưng vẫn có độ dai. Khi thưởng thức thì rắc lên mặt bánh một chút lạc rang giã vụn. Khi bánh nguội bớt, bánh sẽ được cắt miếng hình chữ nhật rồi ăn cùng nước chấm.

Đặc sản lạ chỉ có ở Lạng Sơn, xưa ghét nhau thì mới ăn món này - Hình 3

Bánh cao sằng muốn ngon thì phải ăn với nước chấm pha thật ngon. Nước chấm tuy cũng chỉ gồm giấm, đường, tương ớt, nước mắm, rau mùi nhưng phải nêm nếm sao cho vừa ăn, hợp khẩu vị. Người Lạng Sơn thường ăn bánh cao sằng vào buổi sáng hoặc bữa xế chiều.

Khi ăn nên đổ ngập nước chấm vào bánh thì vị sẽ ngon hơn và ít bị ngấy. Điều đặc biệt là người Lạng Sơn ăn bánh cao sằng kèm chút nước canh hầm từ xương ống lợn, vớt hết bọt nổi lên, rồi thêm hành hoa và mùi tàu thái nhỏ.

Bánh cao sằng chỉ hợp để “ăn hương ăn hoa”, như thế sẽ không bị ngán. Những đĩa bánh dành cho thực khách du lịch thường không quá hai miếng và nửa bát nước chấm. Khi ăn đổ ngập nước chấm vào bánh thì sẽ ngon hơn.

Muốn ăn bánh này ngon thì phải ghé quán Bánh cao sằng – dốc Phai Món. Ở dốc Phai Món có hai quán cao sằng nhưng thường quán ở trên dốc thì đông khách hơn. Không gian trong quán khá nhỏ, bánh chỉ bán đến 4h chiều là hết. Bánh mềm mịn, nóng hổi, ra đến đâu hết đến đấy. Bánh có thịt băm, rau thơm, lạc bên trên với giấm và nước tương. Giá bán chỉ khoảng dưới 10.000 đồng, một người ăn khoảng 15.000 đồng là đủ no.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *